Մրջիւններու վերջալոյսը

Զաւէն Պիպեռեանի վիպագրութեան գլուխ-գործոցն է “Մրջիւններու վերջալոյսը”, ուր ան հայելի մը կը բռնէ 1940-50-ականներու պոլսահայ իրականութեան՝  երկրի քաղաքական-տնտեսական կացութեան ընդմէջէն: Վէպին առանցքը կը կազմէ Ունեւորութեան տուրքի հետեւանքով հետզհետէ քայքայուող հայ ընտանիք մը՝ ընկճուած հիւանդ հայր մը, նիւթական անկումի որպէս պատճառ իրմէ գանգատող դժգոհ կին մը ու աղջիկ մը, եւ աշխատանքային ճամբարներու մէջ անցած երեքուկէս տարուայ ծանր զինուորական ծառայութենէ վերադարձող մանչ մը ու նոր պայմաններու մէջ անոր տուայտանքը։

«Մրջիւններու վերջալոյսը» վէպով Պիպեռեան ընթերցողը կը  տանի նաեւ դէպի անցեալ դարու քառասնական թուականները՝ փոքրամասնութիւնները յուզող սեւ օրերուն։ Պիպեռեանի ժամանակակից բանաստեղծ Ս. Ք. Զանգու հետեւեալը վկայութիւնը պիտի տար այս վէպին մասին. «Այդ օրերը պիտի չմոռցուին բնաւ: Ոչ մէկ գրիչ քաջութինը ունեցաւ իր իսկութեանը մէջ գրի առնելու զայն: Պիպեռեան փորձեց եւ յաջողեցաւ: Ու իր վէպը պիտի մնայ եզակի երեւոյթ մը իսթանպուլահայ վերջին շրջանի գրական աշխարհին մէջ, որպէս յառաջդիմական շարժումի մը արգասիրքը»: